GIÚP CON PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY BẰNG CÁCH NÀO?

6/10/2014. Tham khảo http://www.exquisite-minds.com/idea-of-the-week/blooms-taxonomy-critical-thinking-skills/
 
Cha mẹ nào cũng muốn phát triển năng lực tư duy cho con. Tư duy tốt mới học hành giỏi giang. Tư duy tốt mới thành công trên đường đời. Nhưng chính xác phát triển năng lực tư duy là phát triển cái gì? Cha mẹ nên làm gì để giúp con phát triểnBloom’s Taxonomy (hệ thống phân nhóm giáo dục nhận thức do nhà khoa học Benjamin Bloom đưa ra năm 1956, được hiệu chỉnh lại năm 2001) phân tách năng lực tư duy nhận thức ra làm 6 mức:

 

Bloom's taxonomy


– BIẾT (Remembering) , HIỂU (Understanding), và ÁP DỤNG (Applying) là 3 mức tương đối cụ thể.
– PHÂN TÍCH (analyzing), ĐÁNH GIÁ (Evaluating) và Sáng tạo (Creating) là 3 mức trừu tượng, cao cấp hơn.

Cách đơn giản nhất để các phụ huynh giúp trẻ phát triển những mức năng lực trên là đặt ra những câu hỏi đúng.

Dưới đây là một số hướng dẫn liên quan đến 3 mức đầu:

1. BIẾT (Remembering) có nghĩa là nhớ được (remember), nhận ra được (recognise) các thông tin theo đúng dạng mình từng thu nhận. Cụ thể là trẻ biết quan sát và nhớ lại được thông tin; biết các ngày tháng, nơi chốn, sự kiện; nhớ được các ý chính, biết rõ một chủ đề.
Hãy HỎI trẻ các câu hỏi: bao nhiêu , khi nào, ở đâu, hãy kể, định nghĩa, miêu tả, chỉ ra,… cho trẻ tự rút ra câu trả lời, để kiểm tra khả năng ghi nhận và nhớ lại của trẻ. Ví dụ như: “Một tá bút chì gồm bao nhiêu chiếc?”, “Bác Hồ sinh năm bao nhiêu?”,…

2. HIỂU (Understanding) là nắm được, am hiểu được các khái niệm, nguyên tắc. Cụ thể là trẻ hiểu được thông tin, nắm được ý nghĩa; đưa được kiến thức vào ngữ cảnh mới; biết diễn giải các dữ kiện, biết so sánh, đối chiếu; biết sắp xếp, gom nhóm, suy luận; biết dự báo hệ quả. Các sách dạy đọc hiểu (reading comprehension) giúp trẻ rèn luyện kỹ năng này rất nhiều. Cha mẹ hãy HỎI con các câu hỏi như hãy miêu tả, giải thích, ước lượng, dự đoán, phân biệt, lấy ví dụ, … để kích thích trẻ diễn dịch, suy luận. Ví như như “Con giải thích xem quả trứng trở thành gà con như thế nào?”, “Kỹ kiểm tra nào là quan trọng nhất trong một năm học?”, “Lấy ví dụ 3 loại củ, 3 loại quả”, “Quả trứng và hình quả địa cầu có điểm gì chung?”, “Quả trứng có trở thành con bò được không?”…

3. ÁP DỤNG (Applying) là lựa chọn, chuyển đổi và sử dụng những điều đã biết vào một ngữ cảnh mới để giải quyết một vấn đề hay để làm một việc gì đó. Giải các bài toán có lời văn, nơi trẻ áp dụng phép cộng trừ nhân trừ đã biết trong ngữ cảnh mới, là một hình thức rèn luyện kỹ năng này ở nhà trường. Cha mẹ hãy HỎI con Minh họa, Áp dụng, Chứng minh, Tìm ra, Thử nghiệm,… để khuyến khích trẻ áp dụng kiến thức đã biết vào những tình huống cụ thể và mới lạ. Ví dụ :, “Hãy tính xem thêm mấy tuổi thì tuổi mẹ nhiều gấp 3 lần tuổi con?”, “Theo con vật dụng nào trong nhà là nguy hiểm nhất với trẻ em, tại sao?”

 

Còn đây là một số hướng dẫn liên quan đến 3 mức sau:



 

bloom_questions

Ở phần I chúng ta đã nói về những câu hỏi cha mẹ nên dùng để giúp trẻ phát triển 3 mức tư duy đầu tiên. Sau đây là những gợi ý để bạn giúp con phát triển 3 mức tư duy cao hơn:

  • Phân tích (Analyzing): Bảo con chỉ ra động cơ hay nguyên nhân của một nhân vật/sự việc trong một câu chuyện trong sách hoặc một câu chuyện ngoài đời mà con biết. Hỏi con đâu là quan điểm (opinion), đâu là sự kiện (fact) trong một đoạn thông tin được cho. Khuyến khích con thực hiện một cuộc phỏng vấn hay khảo sát. Đề nghị con làm ra một sơ đồ luồng (flow chart), tạo một cây gia phả hay đóng vai một nhân vật trong một tình huống  thực nào đó.
  • Đánh giá (Evaluating):  Đề nghị con đưa ra và bảo vệ ý kiến về một chủ đề nào đó. Ví dụ bảo con đánh giá hành xử của một nhân vật trong sách, cho biết nếu con trong tình huống này/câu chuyện kia thì con sẽ làm gì. Nếu con là tác giả con có thể đưa ra một kịch bản nào khác.. Cho con trình bày lý do để con xin bố mẹ /cô giáo cho con làm hoặc ngừng yêu cầu con làm một việc gì đó.
  • Sáng tạo (Creating): Con cần biết dựa vào vài thông tin cũ để đưa ra ý tưởng mới. Bạn có thể yêu cầu con tạo ra, thiết kế hay trình bày ý tưởng “phát minh” ra một vật dụng mơ ước hoặc làm một bản kế hoạch.

Ghi chú: Nếu bạn có thể duy trì việc cùng con đọc sách và trao đổi về sách 30′ mỗi ngày, hãy tham khảo bộ câu hỏi gợi ý sau để giúp con rèn luyện các mức kỹ năng tư duy trong khi khai thác từng cuốn sách: http://www.harnett.k12.nc.us/education/components/whatsnew/default.php?sectiondetailid=34366&

Để lại bình luận
Chat với ConTuHoc